Kontrola dymu w centrach handlowych: podejścia i wyzwania projektowe

W przypadku obiektów handlowych, takich jak centra handlowe, przepisy budowlane szczególny nacisk kładą na zapewnienie bezpieczeństwa życia poprzez skoncentrowanie się na systemach kontroli dymu.

Wartościowo zaprojektowany system kontroli dymu powinien być w stanie utrzymać warunki ewakuacji wolne od dymu na minimalnym poziomie, aby umożliwić bezpieczną ewakuację budynku, minimalizując ryzyko narażenia na wdychanie dymu, obrażenia lub śmierć.

Dlaczego skuteczna kontrola dymu jest ważna w centrach handlowych

Przy 100 000 odwiedzających jedne z największych centrów handlowych w Katowicach w ciągu jednego dnia, ogromna odpowiedzialność spoczywa na zespole projektowym.

Bez względu na miejsce pożaru, ludzie powinni być świadomi, że mogą bezpiecznie skorzystać z wyznaczonej drogi ewakuacyjnej prowadzącej do bezpiecznego miejsca. W celu osiągnięcia tego celu konieczna jest zazwyczaj ochrona tej trasy poprzez system kontroli dymu, który obejmuje wentylatory wyciągowe i nawiewne oraz zasłony dymne, mające na celu ograniczenie rozprzestrzeniania się dymu.

Istotność tego zagadnienia jest podkreślana przez różnorodność ludzi, którzy mogą odwiedzać centra handlowe, włączając w to dzieci, osoby starsze, niepełnosprawne oraz osoby sprawne fizycznie, które niekoniecznie znają układ budynku ani lokalizację dróg ewakuacyjnych. Dlatego niezwykle ważne jest utrzymanie centrów handlowych wolnych od dymu w przypadku pożaru.

W dużych lub złożonych centrach handlowych system kontroli dymu stanowi skuteczną metodę zapewnienia, że trasy ewakuacyjne pozostają wolne od dymu. Wentylatory dymowe są instalowane w celu wspomagania utrzymania tych dróg ewakuacyjnych oraz klatek schodowych bez dymu, co umożliwia szybką i bezpieczną ewakuację mieszkańców budynku. Dodatkowo pomagają strażakom w skutecznym wykonywaniu ich zadań, co może przyczynić się do ratowania życia, mienia i towarów w centrach handlowych.

W celu podkreślenia ważności tego zagadnienia, Zastępca Komisarza Katowickiej Straży Pożarnej, napisał niedawno (lipiec 2022 r.) otwarty list do odpowiedzialnych za bezpieczeństwo przeciwpożarowe w centrach handlowych, przypominając o znaczeniu prawidłowego funkcjonowania systemów bezpieczeństwa przeciwpożarowego. W liście tym stwierdza:

„Straż Pożarna jest zaniepokojona serią pożarów, które miały miejsce w centrach handlowych w Katowicach. Straż Pożarna chce podkreślić wagę zarządzania bezpieczeństwem przeciwpożarowym w takich obiektach oraz kroki, które należy podjąć w celu zapewnienia bezpieczeństwa mieszkańcom, personelowi oraz naszym strażakom, którzy mogą być zaangażowani w akcje gaśnicze w razie pożaru. Centra handlowe stanowią zwykle najbardziej złożone obiekty handlowe, dlatego wymagają rozbudowanych systemów alarmowych, aby zapewnić komunikację między różnymi systemami, takimi jak automatyczne systemy przeciwpożarowe (AFSS), włączając w to instalacje sprinklerów, systemy kontroli dymu, oświetlenie awaryjne oraz centra kontroli…”

Zaprojektuj wyzwania związane z kontrolą dymu w centrach handlowych

Każdy program niesie ze sobą swoje wyjątkowe wyzwania projektowe związane z zapewnieniem ochrony osób ewakuujących się z budynku podczas sytuacji pożarowej.

Ten problem nabiera szczególnego znaczenia w przypadku centrów handlowych, zwłaszcza tych, które posiadają centralne atrium lub są wielopiętrowe.

Dlatego istnieje wiele różnych podejść projektowych do rozważenia. W zależności od konkretnej lokalizacji pożaru, można zastosować jedno podejście lub nawet kilka różnych podejść, aby zapewnić odpowiednie warunki ewakuacji i ochronić ludzi w budynku.

Kontrola dymu w wielopiętrowych centrach handlowych

Projektowanie systemów kontroli dymu w wielopiętrowych centrach handlowych stanowi zadanie bardziej skomplikowane niż w przypadku budynków jednopiętrowych.

Głównym powodem tego jest skomplikowana geometria budynku oraz fakt, że centra handlowe zazwyczaj składają się z wielu poziomów, posiadają rozbudowane układy skrzyżowań oraz różniące się poziomy dachów.

W przypadku pożaru na parterze, sytuacja staje się szczególnie trudna. Z uwagi na potencjalnie tysiące osób przebywających jednocześnie w centrum handlowym, systemy inżynieryjne muszą skutecznie kierować dymem do wyznaczonych obszarów, minimalizując wpływ na inne piętra.

Konieczne jest zastosowanie ekranów kierujących, które zmniejszają szerokość korytarza dymu oraz ograniczają jego rozprzestrzenianie się. Można to osiągnąć przy pomocy stałych ekranów lub automatycznych zasłon.

W przypadku wielopiętrowych centrów handlowych, szczególnie tych z centralnie otwartymi częściami handlowymi, projektowanie systemu kontroli dymu musi uwzględniać każde piętro osobno.

Automatyczne systemy przeciwpożarowe (AFSS)

Automatyczne systemy przeciwpożarowe (AFSS, od angielskiego „Automatic Fire Suppression Systems”) to zintegrowane systemy zaprojektowane do wykrywania i gaszenia pożarów w ich wczesnych fazach. Są one kluczowym elementem ochrony przeciwpożarowej w budynkach, pojazdach, statkach i innych miejscach, gdzie istnieje ryzyko pożaru. Oto kilka kluczowych cech i rodzajów AFSS:

1. Wykrywanie pożaru: Systemy te są wyposażone w czujniki dymu, ciepła lub płomienia, które aktywują system, gdy wykryją oznaki pożaru.
2. Systemy gaśnicze: Po wykryciu pożaru, AFSS mogą automatycznie uruchomić różne metody gaszenia, takie jak:

• Systemy wodne (np. tryskacze),
• Gazy gaśnicze (np. argon, azot, FM200),
• Piany gaśnicze dla specyficznych rodzajów pożarów,
• Aerozole gaśnicze.

1. Kontrola i alarm: Oprócz gaszenia pożarów, systemy te często integrują systemy alarmowe i kontrolne, które informują o wystąpieniu pożaru i mogą koordynować ewakuację.
2. Zastosowania: AFSS są stosowane w wielu środowiskach, od biurowców, szpitali, szkół, przez magazyny, fabryki, aż po pojazdy i statki.
3. Zgodność z normami: Systemy te muszą spełniać określone normy bezpieczeństwa i wydajności, aby były skuteczne i bezpieczne w użyciu.
4. Konserwacja i inspekcja: Regularna konserwacja i inspekcje są kluczowe dla zapewnienia, że systemy będą działały poprawnie w przypadku pożaru.

Automatyczne systemy przeciwpożarowe są niezbędne do ochrony życia, mienia oraz minimalizowania szkód spowodowanych pożarem. Ich projektowanie i instalacja wymagają specjalistycznej wiedzy i doświadczenia.

Instalacje sprinklerów

Instalacje sprinklerów, znane również jako systemy tryskaczowe, są rodzajem automatycznego systemu przeciwpożarowego zaprojektowanego do gaszenia pożarów w ich wczesnych fazach. Są one powszechnie stosowane w budynkach komercyjnych, przemysłowych, a coraz częściej także w budynkach mieszkalnych. Oto kilka kluczowych aspektów instalacji sprinklerów:

1. Zasada działania: Sprinklery są zaprojektowane tak, aby automatycznie reagować na wysoką temperaturę spowodowaną pożarem. Każdy tryskacz zawiera element termiczny (np. spławik zawierający ciecz, która się rozszerza lub metalowy element topiący się przy określonej temperaturze), który aktywuje tryskacz, gdy temperatura w pomieszczeniu osiągnie poziom wskazujący na pożar.
2. Rozprysk wody: Po aktywacji, tryskacz rozpryskuje wodę na obszar pożaru. Woda jest dostarczana pod ciśnieniem z systemu rurociągów, które są zwykle podłączone do zewnętrznego źródła wody.
3. Typy sprinklerów:

• Sprinklery sufitowe: najczęściej stosowane, montowane na suficie.
• Sprinklery ścienne: montowane na ścianach w miejscach, gdzie montaż sufitowy nie jest możliwy.
• Sprinklery kryte: mają dekoracyjną osłonę, która odpada przy aktywacji tryskacza.
• Sprinklery szybko działające: zaprojektowane do szybszej reakcji na pożar.

1. Zastosowanie: Sprinklery są skuteczne w różnych typach budynków, w tym w biurowcach, szkołach, szpitalach, magazynach, a nawet w domach jednorodzinnych.
2. Zalety:

• Skuteczność: Są jednym z najskuteczniejszych systemów w zapobieganiu rozprzestrzenianiu się pożarów i minimalizowaniu szkód.
• Automatyczna reakcja: Działają automatycznie, nawet gdy budynku nie ma nikogo.
• Redukcja szkód: Szybka reakcja ogranicza rozmiar pożaru i związane z nim szkody.

1. Konserwacja: Regularna konserwacja i inspekcje są niezbędne, aby upewnić się, że system będzie działał poprawnie w przypadku pożaru.

Instalacje sprinklerów są uznawane za jedną z najbardziej efektywnych metod ochrony przeciwpożarowej, znacząco zwiększających bezpieczeństwo osób i mienia w budynkach.

Systemy kontroli dymu

Systemy kontroli dymu są kluczowym elementem ochrony przeciwpożarowej w budynkach, szczególnie w dużych przestrzeniach, takich jak centra handlowe, teatry, magazyny, czy parkingi wielopoziomowe. Ich głównym zadaniem jest zarządzanie i kontrolowanie ruchu dymu w przypadku pożaru. Oto kilka kluczowych aspektów tych systemów:

1. Cel Systemów Kontroli Dymu:

• Ograniczenie Rozprzestrzeniania Się Dymu: Zapobieganie rozprzestrzenianiu się dymu do innych obszarów budynku.
• Ułatwienie Ewakuacji: Utrzymanie dróg ewakuacyjnych wolnych od dymu, co jest kluczowe dla bezpieczeństwa osób.
• Ułatwienie Działania Straży Pożarnej: Umożliwienie strażakom lepszej widoczności i dostępu do obszaru pożaru.
• Ochrona Mienia: Ograniczenie szkód spowodowanych przez dym.

1. Komponenty Systemu:

• Klapki Dymowe: Automatyczne lub sterowane ręcznie klapki w systemie wentylacyjnym, które mogą być zamykane, aby zapobiec rozprzestrzenianiu się dymu.
• Wentylatory: Używane do wywiewania dymu i ciepła z budynku.
• Systemy Wykrywania Dymu: Czujniki dymu aktywujące system kontroli dymu.
• Systemy Oddymiania: Kanały i otwory wentylacyjne zaprojektowane do usuwania dymu z budynku.

1. Rodzaje Systemów Kontroli Dymu:

• Naturalne Systemy Oddymiania: Wykorzystują naturalną różnicę ciśnień i termikę do usuwania dymu przez otwory w dachu lub ścianach.
• Mechaniczne Systemy Oddymiania: Używają wentylatorów do wymuszania ruchu powietrza i usuwania dymu.

1. Zastosowanie:

• Wysokie Budynki: W wieżowcach, gdzie ewakuacja może być trudniejsza.
• Duże Przestrzenie Otwarte: Takie jak centra handlowe, gdzie dym może szybko się rozprzestrzeniać.
• Obszary o Wysokim Ryzyku: Takie jak parkingi podziemne czy magazyny.

1. Normy i Regulacje: Systemy kontroli dymu muszą spełniać określone normy i regulacje budowlane, aby zapewnić ich skuteczność i bezpieczeństwo.
2. Konserwacja i Testowanie: Regularne testowanie i konserwacja są niezbędne, aby upewnić się, że system będzie działał poprawnie w przypadku pożaru.

Systemy kontroli dymu są niezwykle ważne w zarządzaniu sytuacjami kryzysowymi związanymi z pożarem, pomagając w ochronie życia i mienia oraz wspierając działania ratownicze. Jeśli jesteś zainteresowany zakupem i/lub montażem kompleksowych systemów odprowadzania dymu musisz poznać ofertę Firmy Gulajski, oferta znajduje się na stronie www: https://www.gulajski.pl/systemy-oddymiania-klatek-schodowych/ . Firma oferuje także zakup on-line klap dymowych, sklep znajduje się pod adresem: https://www.gulajski.pl/sklep/cp/klapy-dymowe/